Adolygiad: Y Llyfrgell

YDI ADOLYGIAD ERIOED WEDI LLADD NEB?
- Adolygiad Catrin Beard o gyfrol fuddugol Gwobr Daniel Owen
- Golwg360.com

O diar.

Rwy'n teimlo ychydig yn betrus yn adolygu cyfrol fuddugol Gwobr Daniel Owen eleni. Wedi'r cyfan, adolygiadau Eben Prydderch o nofelau Elena Wdig sy'n esgor ar y digwyddiadau brawychus un diwrnod yn y Llyfrgell Genedlaethol yn 2020, sy'n cael eu hadrodd yn Y Llyfrgell, nofel fuddugol Fflur Dafydd. Er bod Eben yn ceisio ei gysuro ei hun nad oes "y fath beth ag achosi marwolaeth drwy adolygu'n beryglus", yn sicr mae'n talu i adolygydd fod yn ofalus.

Ond cysuraf fy hun mai gwlad wahanol iawn i'r Gymru bresennol sydd yn cael ei disgrifio yn y nofel. Mae'r genedl yn cael ei rhedeg gan fenywod, ac mae i'r Llyfrgell Genedlaethol rôl allweddol benodol yn siapio a ffurfio ymwybyddiaeth a chof y genedl. Does dim llyfrau'n bod bellach; does dim mo'u hangen, nawr fod yr e-lyfr wedi disodli'r hen gyfrolau papur yn llwyr. Mae'r prosiect digido y mae'r Llyfrgell mor falch ohono yn ein Cymru ni wedi trawsnewid llenyddiaeth Gymraeg yn ogystal â'n hymwybyddiaeth ni o'n hanes a'n diwylliant. (Gyda'r Llyfrgell Genedlaethol wedi'i lleoli llai na milltir o fy nghartref, a nifer o'm cydnabod a'm cyfeillion yn gweithio yno, ar ôl darllen Y Llyfrgell, rwy'n ofni y byddaf i'n edrych ar yr archifwyr a'r digidwyr mwyn â llygaid newydd o hyn ymlaen.)

Yn dilyn marwolaeth frawychus Elena Wdig, mae ei merched, efeilliaid o'r enw Ana a Nan, yn penderfynu dial ar yr adolygydd yr honnir iddo ddifetha ei bywyd. Daw eu cyfle pan ddaw Eben i'r Llyfrgell, lle mae'r ddwy yn gweithio, i ddarllen archif o ddyddiaduron Elena sydd wedi'u cadw mewn ystafell arbennig. Ei fwriad yntau yw ysgrifennu cofiant i Elena, fel penyd am yr hyn a wnaeth iddi, a hefyd er mwyn adfer ei enw da yn llygaid y cyhoedd. Ar y diwrnod y daw Eben i archwilio'r archif, mae'r Brif Lyfrgellwraig a llawer o swyddogion y sefydliad wedi mynd i gyfarfod yn y Senedd yng Nghaerdydd gan adael diogelwch yr adeilad yng ngofal Dan, y porthor diog sy'n manteisio ar bob cyfle posibl i osgoi gwaith a sleifio allan am sbliff. Mae iddo yntau ei ran yng nghynllwyn y chwiorydd, sy'n gymhleth a dweud y lleiaf, ond dyw popeth ddim yn gweithio yn ôl y bwriad. Aiff yr awdur â ni ar wib ar antur drwy goridorau a chilfachau tywyllaf crombil yr adeilad gan ddatgelu nifer o gyfrinachau ar y ffordd cyn cyrraedd uchafbwynt dramatig.

Yn ogystal â stori gyffrous, mae yma ddychan deifiol gydag aml i gic, a blew yn cael eu tynnu o sawl trwyn Cymreig. Ceir yma rybudd i ni ofalu am ein hunaniaeth a'n hanes, gwarchod ein hannibyniaeth a'n hetifeddiaeth a chadw golwg ar yr hyn sy'n digwydd o'n cwmpas rhag i bopeth fynd yn llythrennol o'n dwylo. Ond cyffyrddiad ysgafn sydd gan Fflur Dafydd, a'i neges yn cael ei chyfleu yn gynnil gyda chryn hiwmor. Dyma chwip o nofel sy'n gyfuniad prin a phleserus o stori dda, gyffrous, a digon o ddeunydd meddwl.

Adolygiad gan Catrin Beard.

 

[http://www.golwg360.com/UI/News/ViewNewsDetails.aspx
?ID=4693&navigationID=95805&domainID=0
]